3.2 Bewegen, recreatie en gezondheid

  • Aantal keer bekeken 293
  • Terug

In dit hoofdstuk richten we ons op de opgaves voor gezondheid, bewegen en recreatie.

 

Wat speelt er: bewegen, recreatie en gezondheid

Gezondheid wordt onder de Omgevingswet een belangrijk onderwerp. Gemeenten worden verplicht dit aspect mee te nemen in hun omgevingsvisies. In de afgelopen 2-3 jaar is er landelijk een agenda ontstaan over dit onderwerp. Op de agenda staan gezonde leefomgeving, bewegingsbevordering en subjectieve gezondheid.

Gezonde leefomgeving gaat over schone lucht, niet te veel lawaai, schoon water en schone bodem. In het buitengebied van Wageningen is die leefomgeving redelijk schoon. Bewegingsbevordering gaat hand in hand met recreatie, goede voorzieningen om te bewegen, een goede bereikbaarheid van die voorzieningen en een antwoord op de vraag waarom je zou willen bewegen. In Wageningen is het buitengebied meestal dichtbij maar niet overal goed bereikbaar. Subjectieve gezondheid heeft te maken met de vraag of je zelf de indruk hebt of je je leven gezond kunt inrichten, heb je er grip op? Nabijheid van groen, mogelijkheden om je eigen leefomgeving te bevorderen zijn aspecten van subjectieve gezondheid. Bij de energietransitie bijvoorbeeld is dit een onderwerp van belang.

We richten ons in dit hoofdstuk op bewegingsbevordering. En we kijken naar recreatie en de combinatiemogelijkheden voor natuur met andere functies.

Als we ons op het buitengebied richten dan is voor bewegingsbevordering de eerste paar honderd meter langs de stad de belangrijkste zone om mensen op te vangen en uit te nodigen om te bewegen. Dan is het nodig dat er goede routes vanuit de stad zijn, dat het buitengebied fijnmazig toegankelijk is, dat er wat te beleven is en dat het aantrekkelijk is. Met name vanuit de Nude en voor een deel ook in het Binnenveld is die toegankelijkheid en aantrekkelijkheid lager dan aan de andere zijde van de stad. Er is ook niet zoveel te beleven, zeker niet vergeleken met de Eng of de uiterwaarden.

Daarnaast zijn de plattelandswegen lang niet altijd uitnodigend voor fietser en voetganger. Vaak omdat de auto veel ruimte inneemt, en, voor het Binnenveld, deels omdat het rechte eenvormige wegen zijn.

In de gebieden waar belangrijke natuur voorkomt, Wageningse Berg en Uiterwaarden, speelt een heel ander vraagstuk. Hier is het soms te druk en is het de vraag of die recreatie wel past bij de natuurdoelen. Soms loopt dit vraagstuk hoog op zoals bij de discussie over een waterplas in de uiterwaarden. Die waterplas voldoet aan een maatschappelijke behoefte van afkoeling en recreatie en draagt misschien ook bij aan de natuurdoelen voor het gebied maar brengt ook verstoring. Een nauw

Voor beweging en recreatie is ook relevant dat beleving een van de belangrijkste drijfveren in de samenleving aan het worden is. Het moet wel wat zijn! Uniek, bijzonder, zichtbaar. Belevingsversterking kan op veel manieren. Je kunt betekenis toevoegen door informatie aan te bieden, je kunt mensen dicht bij de natuur brengen (vlonder over water), of je kunt bijzondere momenten vergroten.

Een voorbeeld van beleving is het project waterlicht van Daan Roosegarde. Van 26 februari tot 1 maart 2016 wandelden er 20.000 mensen in de uiterwaarden van Westervoort.

Zeker voor jongeren is beleving een belangrijk punt. De concurrentiekracht, misschien afleiding, van de smartphone, is enorm. Wat is er buiten nu extra te beleven? Dit is een probleem. Deze jonge generatie beweegt veel minder en gaat echt geen wandeling over een vogeluitzichtpuntenpad maken als daar slechts een paar vogels te zien zijn.

Waar het om beleving gaat zal de wereld in de komende 10 jaar, opnieuw, ingrijpend veranderen onder invloed van technologie. Op dit moment wordt het 5G netwerk aangelegd. Dat is duur en er zal een ‘industrie’ omheen gebouwd worden om het rendabel te maken. Binnenshuis is er weinig winst te halen maar buitenshuis des te meer. ‘Virtual’- en ‘augmented reality’ zullen enorm gestimuleerd worden door die industrie. 

 

Visie op bewegen, recreatie en gezondheid

We willen het buitengebied van de gemeente inzetten om beweging te stimuleren en daarmee de gezondheid van de samenleving bevorderen. Actieve vormen van recreatie dus. We vinden het belangrijk dat er ook meetbaar meer bewogen wordt door meer groepen.

Buiten bewegen moet maatschappelijk inclusief zijn, daarom richten we ons op alle doelgroepen. We gaan er vanuit dat je, met het juiste aanbod, iedereen naar buiten kunt krijgen. Dan zijn er twee voorwaarden: er moeten voldoende plekken zijn waar je mag komen en waar je vrij kunt bewegen, en er moet iets te beleven zijn.

In de gebieden die het belangrijkste zijn voor natuur zullen we terughoudend zijn met nieuwe plekken voor recreatie en willen we toe naar een slimme variant van recreatie in de natuur die erop gericht is zo weinig mogelijk te verstoren in die natuur. Die recreatie moet daartoe meer datagestuurd worden, zeg maar ‘precisierecreatie’. Uitgangspunt daar zijn de huidige voorzieningen zoals paden en de huidige fysieke kenmerken (bomen, hellingen). Die willen we slimmer gebruiken.

In het transformatiegebied aan de westzijde van de gemeente (zie ook het volgende hoofdstuk) kunnen juist nieuwe paden, plekken en andere voorzieningen worden aangelegd. Het contrast met de stad moet wel helder blijven, het buitengebied is groen.

 

Uitwerking bewegen, recreatie en gezondheid: Beleving en precisierecreatie

We zien belevingsversterking als het belangrijkste middel om meer beweging op gang te krijgen. Belevingsversterking kan op veel manieren denk bijvoorbeeld aan:

  • Het aanbrengen van extra voorzieningen 
  • Het uitbreiden en verbeteren van de toegankelijkheid (meer paden) 
  • Het bieden van extra informatie (verhalen over plekken, camera’s in nestkastjes)
  • Het organiseren van interactie (nachtwandeling, persoonlijke gids, waadpaden)

Voor de uiterwaarden en de Wageningse berg willen we een vorm van belevingsversterking die bijna geheel uitgaat van de bestaande situatie en die de bestaande situatie slimmer, specifieker, gerichter gebruikt. Dit noemen we precisierecreatie. Deze kan zich in het bijzonder richten op het bevorderen van beweging.

Daarvoor moet je veel weten over je gebied. Hoe meer je weet, hoe meer er mogelijk is. Weet je precies waar je oudste bomen staan? Weet je waar je beste klimbomen staan? Weet je welk dier welke route volgt? Weet je waar je paden met rul zand lopen? Weet je waar je tamme kastanjes staan? Weet je waar welke paddenstoelen voorkomen? Welke cultuurhistorische objecten kun je als inspiratie gebruiken? Met dit soort informatie kun je bijzondere, specifieke, dynamische persoonlijke toepassingen maken voor smartphone- en AR-apparaten. Routes, speurtochten, spellen, verhalen, de mogelijkheden zijn enorm. En je kunt er voor zorgen dat je toepassingen maakt die mensen van alle groepen in beweging brengt.

Kunt u zich vinden in de voorgestelde inzet op bewegingsversterking en precisierecreatie?
Reageren

 

Uitwerking bewegen, recreatie en gezondheid: Doelgroep naar buiten.

We willen voorzieningen in het buitengebied hebben die alle doelgroepen in onze gemeente aanspreken en die hen aan het bewegen zet. We weten zeker dat we daarvoor volledig nieuwe dingen moeten doen (veel doelgroepen gaan nu immers weinig naar buiten) maar we weten nu niet welke. Dat gaan we de mensen in de doelgroepen gericht vragen.

Vooral in het transformatiegebied verwachten we regelmatig nieuwe kansen te hebben. Daar wordt een nieuw landschap aangelegd waar ook ruimte is voor nieuwe voorzieningen.

Hebt u voorstellen om doelgroepen in beweging te krijgen? Vooral doelgroepen die dat nu nog niet doen? 
Reageren

Vorig artikelVolgend artikel

Deel

Reacties

  • Recratiemogelijkheden en gezondheid is te bevorderen als op termijn de groene rondweg om noordwest Wageningen wordt aangelegd. Op termijn zal dat echt nodig zijn om Wageningen te ontsluiten (campus, woonwijken en bedrijfterreinen). Langs deze groene rondweg (met aan weerszijden minimaal 100 meter bos ontstaan mogelijkheden om te recreëren (mountainbiken, wandelen, hardlopen) wat de gezondheid bevordert. De weg verplaatsen betekent bovendien een gezonder leefklimaat in de bebouwde kom van Wageningen omdat de bewoners langs drukke wegen minder last zullen ondervinden van fijnstof/stikstof en geluid. En zoals bij biodiversiteit vermeld ook: veiliger, biodiverser, groene verbinding Veluwe-Utrechtse Heuvelrug en beter voor milieu (CO2 afvang). De plannen die er nu zijn om de bereikbaarheid van Wageningen zullen zeker op termijn onvoldoende blijken. Regeren is vooruitzien!
    28-3-2020 11:46:27
  • "Met name vanuit de Nude en voor een deel ook in het Binnenveld is die toegankelijkheid en aantrekkelijkheid lager dan aan de andere zijde van de stad. Er is ook niet zoveel te beleven, zeker niet vergeleken met de Eng of de uiterwaarden." De Nude en Binnenveld zijn wél aantrekkelijk en er is wel veel te beleven: weidsheid, adembenemende zonsondergangen, vogels die van veraf al te horen zijn, de Grift, de Kraats met haar oude boerderijen en dubbele lanen, noem maar op. Het is hét uitloopgebied voor het westelijke deel van Wageningen. Druk in de weekenden en de avonden. De toegankelijkheid kan veel beter.
    22-3-2020 22:30:25
  • Wageningse eng en uiterwaarden zijn aantrekkelijker voor wandelen dan het Binnenveld, maar voor fietsen en skaten is het Binnenveld ideaal. Met mooi weer en Corona crisis is het er zelfs druk. Scheiding van auto- en langzaam verkeer bevordert het recreatieplezier wel. Wellicht zijn er nog mogelijkheden voor extra klompenpaden, zodat ook kortere ommetjes mogelijk zijn. Het Binnenveld is voor veel mensen het eerste uitloopgebied vanuit huis met Noordwest en Kortenoord in de buurt.
    22-3-2020 17:21:03
  • Het uitgangspunt van de visie is positief, maar de uitwerking is erg op hoofdlijnen. Bovendien wordt grotendeels voorbij gegaan aan de huidige situatie en dan met name ook de eigendomssituatie en de (on)mogelijkheden voor de gemeente om op terrein van anderen keuzes te maken ten aanzien van recreatief gebruik en de (aanpassing) van de inrichting die daarbij hoort. Juist een specifieke uitwerking voor de delen waar de gemeente wel over gaat (eigen terrein, wegen, openbaar groen etc.) kan helpen om de mogelijkheden voor het realiseren van de visie in beeld te brengen. Denk daarbij ook aan ruimte in de stad (speelweiden, parken, speelgroen etc.).
    22-3-2020 12:48:51
  • Gesteld in dit artikel "Gezonde leefomgeving gaat over schone lucht, niet te veel lawaai, schoon water en schone bodem." Ja, maar het gaat ook over rust, vrijheid en groen. Wat is er mis met het binnenveld zoals het nu is. Ja, het zijn weilanden. In de lente en zomer vol met koeien, in de herfst en winter wat leger. Zoals is dat nu eenmaal in de natuur. Moet dat zo nodig aangepast worden? Wat willen de BEWONERS van Wageningen? Het binnenveld biedt nu veel ruimte aan hardlopers, wandelaars en fietsers. En er wordt van deze mogelijkheid veel gebruik gemaakt. Maar niet iedereen wil sporten in de natuur. Sommigen duiken liever een sportschool in. Wat is de wens en de behoefte van de bewoners? Ik zie deze geheel niet terug komen in de visie. Wordt er met het ontwikkelen van deze visie ook gedacht aan de mensen die er nu wonen in het binnenveld? Ik heb het idee dat hun mening en hun behoeften volledig onbelangrijk zijn voor de ontwikkelaars van de visie. Laten we het binnenveld gebruiken voor al onze zonnevelden, windmolens en vrijetijdsbesteding.
    22-3-2020 11:54:20
  • Ik mis in dit hoofdstuk de aansluiting bij wat mensen willen en kunnen op het vlak van bewegen en recreatie. De gemeente wil e.e.a. bevorderen, maar weten we welke drempels er letterlijk en figuurlijk zijn? Naast het belang van ''beleving'' moet m.i. ook de bereikbaarheid en toegankelijkheid van de locaties worden meegenomen. Belangrijk voor iedereen, maar zeker voor mensen met een visuele, lichamelijke of andere beperking. Goed idee om daarover met de verschillende doelgroepen in gesprek te gaan.
    21-3-2020 16:23:05
  • Behalve fysieke gezondheid heb je ook psychische en mentale gezondheid. Uit een toenemende hoeveelheid onderzoek wordt steeds duidelijker dat een groene omgeving bijdraagt aan de geestelijke gezondheid en mentale weerbaarheid van mensen. Dit kan recreatief uitgenut worden middels bezinningsachtige activiteiten, buiten-meditatie, onderhoud van het landschap, enz.
    21-3-2020 12:04:08
  • Fijn dat het belang van bewegen hier in woorden erkenning krijgt. Bij de inspraak bleek ook een breed draagvlak voor verbinding van nieuwe (fiets)paden, plekken en andere voorzieningen over het gehele grondgebied van Wageningen; vanuit de stad naar alle hoeken en vandaar uit naar andere gemeenten. De notitie wil echter de burger voor bewegen opsluiten in de transformatie (=rommel) rand, daarnaast een enorm natuurgebied waar je nauwelijks in mag en niet veel nieuwe opties in de stad. Er is geen toelichting op deze ongewenste keuze en het opzij schuiven van de inspraak. Dat kan echt niet bij zo'n majeure (en door niemand gewenste) keuze; de notitie is onder de maat en moet opnieuw worden gemaakt.
    20-3-2020 13:05:58
  • Fijn dat het belang van bewegen hier in woorden erkenning krijgt. Bij de inspraak bleek ook een breed draagvlak voor verbinding van nieuwe (fiets)paden, plekken en andere voorzieningen over het gehele grondgebied van Wageningen; vanuit de stad naar alle hoeken en vandaar uit naar andere gemeenten. De notitie wil echter de burger voor bewegen opsluiten in de transformatie (=rommel) rand, daarnaast een enorm natuurgebied waar je nauwelijks in mag en niet veel nieuwe opties in de stad. Er is geen toelichting op deze ongewenste keuze en het opzij schuiven van de inspraak. Dat kan echt niet bij zo'n majeure (en door niemand gewenste) keuze; de notitie is onder de maat en moet opnieuw worden gemaakt.
    20-3-2020 13:05:39
U moet registreren/ingelogd zijn om te reageren