3.4 Energie

  • Aantal keer bekeken 912
  • Terug

In dit hoofdstuk geven we aan hoe we de opgave voor energieopwekking willen aanpakken. Dit hoofdstuk heeft een andere opbouw dan de andere hoofdstukken. We starten met de visie en komen vervolgens met een aantal achtergrond- en uitwerkingsstukken. De reden is dat er veel achtergronduitleg nodig is waardoor de draad misschien lastig vast te houden is als je deze eerst helemaal moet doornemen. 

 

Visie energieopwekking

Het opwekken van duurzame energie is geen doel op zich maar een middel om het verdergaande klimaatprobleem tegen te gaan. Daarbij moeten we ook fors terug gaan in ons energieverbruik. We verbreken de laatste jaren stelselmatig warmterecords. Volgens het IPCC hebben we nog geen 10 jaar meer de tijd voordat we ons CO2 budget hebben verbruikt voor een opwarming van 1,5 C. Boven een temperatuurstijging van 1,5C neem het risico op langdurige en onomkeerbare gevolgen van klimaatverandering toe.

Wageningen is al geruime tijd hard aan de slag om in 2030 klimaatneutraal te zijn. Daarom willen we, op de schaal van Wageningen, substantieel en zo snel mogelijk bijdragen aan het opwekken van schone energie. Dit doen we niet alleen in Wageningen maar ook in regionaal verband in de Regionale Energie Strategie.

Wij zien het voorstel voor de transformatiezone waarin ruimte wordt gemaakt voor zonnevelden en gelijktijdig andere doelen worden gerealiseerd (zie bij die paragraaf) als een gewenste ontwikkeling. Dat moet dan wel werkelijk samengaan met die andere doelen zoals bevorderen van beweging, recreatie, natuur en voedselproductie.

De urgentie van de energietransitie brengt de transformatie op gang en maakt het financieel ook mogelijk. We willen tot 50% van de netto zone gebruiken voor zonnevelden. Dan is er ook nog ruimte voor de andere doelen én de zonnevelden leggen een niet al te grote druk op het gebied. Daarmee kunnen we de ondergrens van onze ambitie ruim realiseren.

In aanvulling willen we zeer kleinschalige initiatieven die onderdeel zijn van een erfinrichting ook mogelijk maken op de Eng. In de rest van Wageningen willen we kleinschalige initiatieven niet direct afwijzen, maar apart beoordelen tot een maximum van 6 ha tot 2030. Naar verwachting zijn dit bewonersinitiatieven. 

Voor windmolens is het nu niet mogelijk een concreet voorstel te doen. We hebben 5 locaties vergeleken maar er zijn nog te veel onzekerheden. We kunnen wel een volgorde voor het vervolg aangeven.

De kern van het Binnenveld houden we het liefst vrij van windmolens . Mochten Rhenen en Ede daar toch verder willen gaan met windmolens dan moet dat een intergemeentelijk project worden dat zo wordt ingevuld dat de regionale impact van windmolens niet groter is dan nodig.

De haven (driehoek), Nude en de Wageningse Berg zijn mogelijke locaties voor windmolens die nu verder onderzocht zullen worden.

Al met al verwachten we zo’n 75% van onze ambitie te kunnen halen voor 2030. En dat op een verantwoorde, snelle, maar niet haastige manier.

Hoewel maar zeer beperkt, in vergelijking met de ruimte die nodig is voor de opwek van elektriciteit, heeft ook de opwek van warmte ruimte nodig. Het streven is installatieruimtes voor warmtesystemen zoveel mogelijk in de bebouwde kom te plaatsen. Daar waar dat niet past zullen kleinschalige locaties nodig zijn in de groene rand langs de stad. Zo dicht mogelijk bij de afnemers van de warmte. 

 

Energie, de opgave

In de startnotie is uitgelegd dat we 500 TJ nodig hebben aan windmolens en zonnevelden (188 ha zonneveld of 10-18 windmolens (van 5,6 tot 3 Mw)) om energieneutraal te worden. Energieneutraal betekent dat we alle energie die we in Wageningen verbruiken ook duurzaam opwekken (gebouwde omgeving en mobiliteit). In deze berekening is meegenomen dat A) inwoners en bedrijven 50% energie besparen, B) we een fors gedeelte aan energie (warmte) uit de bodem of lucht of restwarmte of oppervlaktewater kunnen halen en C) alle geschikte daken worden benut voor zonne-energie.

In de startnotitie heeft de raad bepaald dat we de volgende scenario's moeten onderzoeken in deze visie. Op basis daarvan komen we tot een voorstel.

 

Zon

 

Wind

Maximum

100%

of

100%

Minimum 1

50%

of

50%

Minimum 2

25%

en

25%

Inmiddels hebben we al enkele stappen gemaakt in de realisatie van zonnevelden. Bij de Haarweg wordt een zonnepark van 5,5 ha gerealiseerd. Bij het Nudepark is een initiatief voor ongeveer 4,5 ha zonneveld. Daarnaast zou de gemeente er zeer voor staan dat de stortplaats van 9 ha ook als zonnepark wordt ontwikkeld.

We gaan in ons buitengebied een gedeelte van onze energieopgave realiseren. Welke richting vindt u het beste? Dat we alles in zonnevelden realiseren of in een combinatie met ook windmolens?
A) 80 ha zon
B) 50 ha zon en 3 standaard windmolens?
C) 40 ha en twee hele grote windmolens.

Reageren 

 

Uitwerking energie windmolens: waar moet je op letten?

Om te bepalen waar je op moet letten bij energie hebben we tijdens de gebiedsconferentie workshops georganiseerd. In een analyse van de resultaten hebben we ruim 60 criteria gevonden. Dit is een soort controlelijst. Bijna al deze criteria kunnen aandacht vragen bij een energieproject. Link naar overzicht van criteria voor de beoordeling van modellen voor grootschalige opwek.

Hoe kan deze lijst gebruikt worden voor een besluit over energieopwekking? Om daar een beeld van te krijgen hebben we een selectie gemaakt en hoofdcriteria gemaakt.

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Wat vindt u van de stap van de 63 criteria naar deze 7 criteria? Als je moet kiezen zijn dit dan inderdaad de belangrijkste criteria?
Reageren

 

Uitwerking energie windmolens: de beoordeling van windmolenlocaties

We hebben 5 locaties voor windmolens met elkaar vergeleken op de criteria die we in het voorgaande beschreven hebben. Dit zijn locaties in de gebieden die in het participatieproces genoemd zijn. Het gaat om de criteria sfeer/beleving, zichtbaarheid, regionaal effect, milieu-gezondheid, kans op schade aan bestaande natuur, realisatiekans en ruimte voor meer dan 1.

De locaties zijn

  • campus noord
  • Wageningse berg/bos
  • kern Binnenveld
  • Nude/Binnenveld zuid (Grebbedijk tot nieuwe kanaal)
  • rondom de haven

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Voordat er windmolens kunnen komen is onderzoek nodig. Waar moeten we beginnen? Zet de locaties in voorkeursvolgorde:

  1. Rondom de haven
  2. Kerngebied Binnenveld
  3. Wageningse berg/bos
  4. Noordzijde campus
  5. Nude/Binnenveld zuid (grebbedijk tot nieuwe kanaal)

Reageren

 

Uitwerking energie zonnevelden: waar moet je op letten?

Om te bepalen waar je op moet letten bij energie hebben we tijdens de gebiedsconferentie workshops georganiseerd. In een analyse van de resultaten hebben we ruim 60 criteria gevonden. Dit is een soort controlelijst. Bijna al deze criteria kunnen aandacht vragen bij een energieproject. Link naar overzicht van criteria voor de beoordeling van modellen voor grootschalige opwek.

Hoe kan deze lijst gebruikt worden voor een besluit over energieopwekking? Om daar een beeld van te krijgen hebben we een selectie gemaakt en hoofdcriteria gemaakt. Daarin staan drie groepen criteria: ten eerste de criteria die het belangrijkste zijn bij de nadelen/bezwaren/problemen. Ten tweede de criteria die over kansen en voordelen gaan. En ten derde criteria die voor onze afweging belangrijk zijn maar die niet genoemd zijn tijdens de gebiedsconferentie.

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Wat vindt u van de stap van de 63 criteria naar deze 6 criteria. Als je moet kiezen zijn dit dan inderdaad de belangrijkste criteria?
Reageren

 

Uitwerking energie zonnevelden: welk scenario kiezen we?

De vraag is welk scenario voor energie we in het transformatiegebied willen inpassen. Daarbij gaat het om de afweging tussen de omvang van de zonnevelden, de vraag of er voldoende ruimte is voor de overige doelen én de vraag of je het hele transformatieproces niet te veel onder druk zet door te veel te willen veranderen.

De netto omvang van het transformatiegebied (dus zonder wegen, gebouwen, percelen en waterlopen) is zo’n 409 ha. De grootste grondeigenaar in het gebied is de universiteit en die heeft aangegeven de huidige proefvelden niet te kunnen missen. Daarmee valt ongeveer 165 ha af en resteert een netto gebied van 244 ha. Bovendien heeft de WUR reeds een stevige bijdrage geleverd aan zonnevelden rond de universiteit in Ede, Wageningen en Renkum.

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Wat vind u van de inpassing van zonnevelden met 25% ruimte voor landschap(sversterking)?
Reageren

 

Uitwerking energie zonnevelden: enkele technische aspecten

We gaan uit van een opstelling in rijen met ruimte tussen de rijen panelen. Bij deze opstelling blijft de bodem levend en kan er bijvoorbeeld kruidenrijk grasland groeien. De bedekking op het deel waar de panelen staat is ongeveer 50%.

Een zonneveld heeft altijd een hek met aan de binnenzijde een onderhoudsstrook van zo’n 3 meter. Als percelen erg klein worden dan lopen de ‘randverliezen’ procentueel op maar bij een bruto maat van 2,8 ha (de kleinste maat hier) of groter zijn de randverliezen normaal. Met de transformatieregels blijft van een perceel van 2,8 ha een oppervlakte van een klein 2,1 ha over binnen de hekken. Deze verhouding tussen landschap en zonneveld is de verhouding die we in de oppervlaktebalans hebben opgenomen.

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Heeft u aanvullingen op de technische aspecten die hier genoemd zijn?
Reageren  

 

Uitwerking energie: warmtetransitie

Ruimtelijke inpassing van duurzame warmteoplossingen
Anno 2020 worden nog steeds ruim meer dan 90% van onze huizen, kantoren en tapwater verwarmd met behulp van aardgas. Omdat aardgas een weliswaar relatief schone maar toch fossiele brandstof is zal stapsgewijs overgestapt moeten worden naar duurzame warmte bronnen. Op het moment dat dit collectief gebeurt spreken we van een warmtenet. De zichtbaarheid van warmte opwek in het landschap zal, in vergelijking met wind en zon zeer gering zijn. Dit heeft een aantal redenen;

  • Het transport van de warmte vindt onder de grond plaats en is dus niet zichtbaar. 
  • Het zgn uitkoppelen van industriële restwarmte en de daarvoor benodigde installaties zullen komen te staan daar waar die restwarmte beschikbaar is. 
  • Ook putten voor Ultra Diepe Geothermie zullen doorgaans alleen daar geslagen worden waar industrie als eerste van deze hoog temperatuur warmte kan profiteren.

Om de gehele tekst te lezen klik hieronder op reageren. 

Zijn de stappen om te komen tot een locatie voor ween warmteinstallatie begrijpelijk. Heeft u nog iets toe te voegen?
Reageren

Vorig artikelVolgend artikel

Deel

Reacties

  • Prof. Adriaan Geuze gaf op de conferentie aan dat we met de energietransitie het risico lopen een klein maar prachtig buitengebied van onze gemeente te gaan verpesten. Het is dus in ieder geval belangrijk om ook opties buiten de gemeentgrenzen te zoeken; dat helder moet in de notitie tekst komen met te onderzoeken opties. Wat betreft beperken van de visuele overlast kwamen er tijden de gebiedsconferentie twee uitgangspunten naar boven: • Zonnepanelen zo ver mogelijk van de stadrand af en uit het zicht. • Voorkom verommeling van gebieden die nog prachtig zijn. Het bos, de berg en de Eng zijn de plekken waar de visuele schade van zonnepanelen veel minder is dan op de andere delen van het buitengebied. Door de al bestaande afscherming met hagen en bomen. En wat betreft de Eng: door de al bestaande verrommeling. Als we het "zover mogelijk van de stadrand" af principe laten meewegen moet je oosterlijker gaan dan de Eng en een deel van de berg. En dat principe rond de gehele stad doorvoeren.
    23-3-2020 12:52:50
  • Ik sluit me aan bij het pleidooi van Ronald Busman om geen zonnevelden aan te leggen op de Wageningse Eng.
    23-3-2020 0:23:18
  • Ik sluit me voor wat betreft plaatsing van windmolens in het bos aan bij de eerdere reacties. Wat betreft het voorgenomen toestaan van "zeer kleinschalige zonnevelden" op de Eng: De Eng is naar mijn idee een landschappelijk (zeer) waardevol gebied. Een belangrijke waarde van het deel ten zuiden van de Hollandseweg is de openheid. Deze waarde is ook aangegeven in de opgestelde Visie voor de Wageningse Eng. De aanleg van zonnevelden, ook relatief kleine, gaat regelrecht in tegen deze openheid en zal zorgen voor verrommeling van het landschap. Het noordelijk deel van de Eng is minder open, maar landschappelijk zeker zo waardevol. Daarom mijn pleidooi om geen zonnevelden aan te leggen op de Wageningse Eng.
    22-3-2020 23:33:26
  • Eens met de reacties van Frans Goudsmit en André Schaffers
    18-3-2020 7:33:35
  • Wij (Stichting Vrienden van de Wageningse Berg) vinden het onbegrijpelijk en ook zeer bedenkelijk dat het bos op de Wageningse berg via de achterdeur van deze notitie opnieuw als mogelijke locatie voor het plaatsen van windmolens de politiek wordt binnen gesluisd. De hele notitie ademt het idee dat ‘alles nog open ligt’. Maar dat is op twee belangrijke punten niet het geval. Ten eerste negeert dit thema van de notitie het feit dat grote delen van het Wageningse buitengebied behoren tot Natura 2000 en/of het Gelderse Natuurnetwerk en dat daarmee de mogelijkheden voor het ontwikkelen van andere ‘ambities’ dan Natuur en Biodiversiteit sterk beperkt worden. Het gaat hier niet meer om een mogelijk natuurbelang dat nog even afgewogen moet worden tegen Wageningse belangen door middel van scorelijstjes met afwegingscriteria en het peilen van meningen, maar om vastgestelde wet- en regelgeving op Europees, landelijk en provinciaal niveau. Wat windmolens in het bos betreft hoeft het geen betoog dat de immense schade door het plaatsen van windmolens en de blijvende nadelige invloeden tijdens het in bedrijf zijn van de molens, onverenigbaar zijn met zowel de doelstellingen van dit beschermde natuurgebied als de bestaande wet- en regelgeving rondom Natura 2000 gebieden, het Gelderse Natuurnetwerk en de vogel- en habitatrichtlijn. Ten tweede is het ‘bos’ als mogelijke locatie, en het draagvlak daarvoor binnen de Wageningse bevolking, eerder al onderzocht met als gevolg dat de gemeente daar heldere en concrete uitspraken over gedaan heeft. Nadat bijna duizend Wageningers een petitie hadden ondertekend heeft de Gemeenteraad in 2013 met ruime meerderheid een motie aangenomen waarin de locatie ‘bos’ nadrukkelijk als mogelijkheid wordt uitgesloten. Er zijn ons geen nieuwe feiten bekend die rechtvaardigen dat deze mogelijkheid nu opnieuw wordt opengehouden. Tegenwoordig klinkt (helaas) vaak het verwijt van een onbetrouwbare overheid. Als de politiek dit beeld wil ontzenuwen, dan lijkt ons de gekozen route van het negeren van zowel eerdere politiek beslissingen als van bestaande natuurwetgevingen, niet de meest effectieve weg.
    13-3-2020 12:27:15
  • Ik ben het helemaal met de bovenstaande reactie van de heer Frans Goudsmit eens. Onbegrijpelijk dat thans de reacties uit 2013 volkomen worden genegeerd. Iedereen was het er toe over eens dat de Wageningse Berg geen goede locatie is,. Het is veel te dicht op de bebouwde kom, het doet afbreuk aan de bos en de natuur. Maar dergelijke windmolens zo dicht bij de bebouwde kom veroorzaken enorm veel geluidsoverlast en grote slagschaduwen. De bewoners op de Wageningse Berg en met name de bewoners van Belmonte, hebben de laatste 10 jaar toch al zoveel last van de toenemende verkeersdrukte op de N225 en het optrekken en afremmen op de rotonde. Als daar ook nog 24 uur per dag het niet aflatende zoemende geluid van de windmolens bij komt, dan is het hier niet meer leefbaar. Wij mogen hopen dat er verstandige besluiten worden genomen, waarbij vooral rekening wordt gehouden met de leefbaarheid van de bewoners op de berg. 09-03-2020
    9-3-2020 15:57:44
  • Stichting Behoud het Bos heeft op 28 oktober 2013 tijdens de raadsvergadering de Gemeenteraad van Wageningen met gedegen en goede argumenten ervan weten te overtuigen dat plaatsing van windmolens in het bos van Wageningen geen optie is. De enorme schade aan het bos bij het plaatsen en onderhoud van de molens en de blijvende nadelige effecten van de windmolens op de flora en fauna van dit beschermd natuurgebied zijn daarbij uitgebreid aan de orde gekomen. Een motie daartoe werd dan ook in oktober 2013 met ruime meerderheid in de Raad aangenomen waarin de locatie “Bos” expliciet wordt uitgesloten als referentielocatie (zie bijlage raadsvoorstel 13.0209601). Een kleine duizend inwoners van Wageningen hadden een desbetreffende petitie in korte tijd ondertekend. Op zichzelf staat ook Stichting Behoud het Bos in principe achter het streven om Wageningen op termijn energieneutraal te maken, maar is het oppervlak van de gemeente Wageningen naar haar mening te klein om deze wereldomvattende problematiek zonder samenwerking met omliggende gemeentes alleen op te lossen. Tot grote verbazing en teleurstelling van de Stichting Behoud het Bos houdt de gemeente in de hoofdlijnennotitie het Wageningse berg/ bos wederom als optie open. Het moge duidelijk zijn dat zij dit onbegrijpelijk vindt, omdat de argumenten die in oktober 2013 tot het desbetreffende raadsbesluit hebben geleid nog steeds 100% valide zijn. Bovendien komt daar nu bij dat bos bij het neutraliseren van de negatieve effecten van CO2, fijnstof en PFAS uitermate belangrijk is. Tevens zal het opnieuw benoemen van het Wageningse bos als mogelijke locatie voor windmolens afbreuk doen aan de betrouwbaarheid van de locale politiek. Graag wil de Stichting Behoud het Bos dan ook haar standpunt herbevestigen, dat plaatsing van windmolens in het Wageningse bos volstrekt onaanvaardbaar is. Zij zal er dan ook alles aan doen om plaatsing in het bos te voorkomen.
    9-3-2020 8:20:07
U moet registreren/ingelogd zijn om te reageren