Achtergronden

Het natuursysteem

Natuur is een belangrijk onderwerp in het Wageningse buitengebied. Het is beleidsmatig belangrijk, maatschappelijk en politiek. Een project als de ontwikkeling en aanleg van de ‘Binnenveldse Hooilanden’ is daar een illustratie van. Ook (inter)nationaal is de aandacht voor biodiversiteit een groot en groeiend onderwerp.

Naturakaart1tekst

 

Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000-gebieden 2017 (bron: https://www.clo.nl/indicatoren/nl1425-begrenzing-van-het-natuurnetwerk-en-natura-2000-gebieden). 

 

Schetsnatuur2tekstju...

Binnenveldse Hooilanden (bron: http://binnenveldsehooilanden.nl). 

 

Beleidsmatig speelt natuur in Wageningen op drie schaalniveaus. Het hoogste niveau is het nationale. Bij Wageningen raken drie grote Nederlandse natuurgebieden elkaar: de Veluwe, het rivierengebied en de Utrechtse Heuvelrug. De Wageningse uiterwaarden zijn een kansrijke schakel in de hoofdopzet van het nationale natuurnetwerk. Omdat zowel de Wageningse Berg als de Grebbeberg in Rhenen een grotendeels ongehinderde gradiënt tussen berg en uiterwaarden hebben zijn de kansen ook daadwerkelijk groot. De bever en otter zijn weer stevig terug in ons land en nu de wolf zich ook heeft gevestigd zie je de contouren van een groot natuurlijk systeem ontstaan. De vraag is hoe het staat met dat grote systeem, wat de rol van het Wageningse buitengebied (vooral Berg en uiterwaarden) daarin is, hoe belangrijk we dat systeem eigenlijk vinden, wat de vervolgstappen kunnen en moeten zijn, en wat we daar in Wageningen van vinden.

Op de overgang van het nationale naar het provinciale belang ligt het centrale deel van het Binnenveld. De Grift met de vochtige aanliggende gronden is een soort ruggengraat in de Gelderse Vallei waar allerlei dwarsverbanden aantakken. Met de ontwikkeling van die dwarsverbanden gaat het langzaam, ambities in het noordelijk deel van de Vallei zijn in het afgelopen decennium teruggeschroefd. In 2013 is de EHS (Ecologische hoofdstructuur) overgegaan naar de NNN (Natuurnetwerk Nederland) en daarbij zijn er in de Vallei veel gebieden afgevallen. Maar de natuur in de vochtige laagste zone wordt stapje voor stapje verder ontwikkeld, bijvoorbeeld in Wageningen en Leusden. Daarbij helpt het dat we óók naar een robuuster watersysteem moeten én er is veel aandacht voor de Grebbelinie als beleefbaar historisch systeem (bron: https://www.grebbelinie.nl/). 

Maar de Gelderse Vallei is een druk gebied met veel bedrijvigheid in veel sectoren en een sterke groei in het algemeen. Ook bij Wageningen voel je de druk op het gebied voor energieopwekking, recreatie, en stedelijke ontwikkeling (campusroute). Zo zien we nu de vraag opkomen of er in dan wel nabij dit gebied ruimte kan worden gevonden voor windmolens of zonnepanelen. Dus daar ligt een voortdurende discussie.

Ook op het lokale niveau speelt natuur een stevige rol in Wageningen. Dat gaat niet alleen over aandacht voor de al genoemde ‘grote projecten’, we hebben ook eigen en aanvullende ambities. Zo is er een langlopend project om een noordelijke ecologische verbinding te maken die deels ook al gerealiseerd is.

 

GNN1tekst

Natuurnetwerken (bron provincie Gelderland en Utrecht).

 

EHS2tekst

Vergelijking EHS en NNN (2012). Bij Wageningen was de herbegrenzing niet ingrijpend, maar elders in de vallei wel (de blauwe gebieden) (bron: https://www.clo.nl/indicatoren/nl2050-bouwen-in-natuurgebieden-in-de-ecologische-hoofdstructuur ).

 

Tabel1tekst

Ook wordt er in het stedelijk gebied een ecologische structuur ontwikkeld. Waarbij de vraag is hoe deze kan aanhaken aan natuur in het buitengebied?Van een steeds groter belang zijn natuurinclusieve landbouw en de bevordering van biodiversiteit buiten de natuurgebieden. Dat is een lopende ambitie en we willen dit graag een concrete stap verder brengen in deze visie.

 

Tabel2tekst

 

Als gemeente komen we in de praktijk verschillende vragen tegen. 

Hoe kunnen we natuur verder ontwikkelen? Dat kan gaan om verdere ontwikkeling van natuur als hoofdfunctie in bepaalde gebieden, om natuur als medefunctie (bijvoorbeeld natuurinclusieve landbouw, bij zonnepanelen of de combinatie met tiny houses) of in de toekomst misschien om transformatie van natuur om die natuur klimaatrobuust te maken.

Moeten we bestaande natuur nog nader beschermen? Is het wel goed geregeld. 

Hoe moeten we omgaan met afwegingsvragen? Denk bijvoorbeeld aan recreatiewater in de uiterwaarden of de kruising van de noordelijke ecologische verbindingszone met de campusroute. 

 

Wat zijn de opgaves voor natuur in deze visie? 

  • Welke natuurdoelen stellen we voor biodiversiteit van de verschillende gebieden? Daarbij moeten we aansluiten bij de doelen van hogere overheden en onze lokale doelen daaraan toevoegen.
  • Wat moet er gebeuren om de doelen te halen? 
  • Welke combinatiemogelijkheden met andere functies en kwaliteiten zijn er in de verschillende gebieden?
  • Is er een prioritering te maken in natuurwaarden (bestaand en potentieel) zodat we belangen goed kunnen afwegen mocht dat nodig zijn?

 

Afbeelding3tekst

Huidige situatie realisatie noordelijk ecologische verbindingszone (bron: gemeente Wageningen).

 

| Categoriën: Natuursysteem | Tags: | Aantal keer vertoont: (198) |

Geef commentaar